Supreme Leader ၿပီးလွ်င္ အီရန္တြင္ အာဏာအ႐ိွဆံုးမွာ Guardian Council ျဖစ္သည္။ Supreme Leader မွ သတ္မွတ္ေပးသည့္ ဘာသာေရးဆိုင္ရာ ဘုန္းေတာ္ႀကီး(၆)ဦးႏွင့္ ပါလီမန္မွ ေ႐ြးခ်ယ္ေပးသည့္ ဂ်ဴရီအဖြဲ႕၀င္ (၆)ဦးတို႕ျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားသည့္ Guardian Council သည္ တိုင္းျပည္အတြင္း တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္မည့္ ၀န္ထမ္းမ်ား၊ အရာထမ္းမ်ားအားလံုးကုိ အတည္ျပဳျခင္း၊ ေ႐ြးေကာက္ပြဲရလဒ္မ်ားကို ဆန္းစစ္ျခင္း၊ ပါလီမန္မွ သေဘာတူျပ႒ာန္းလိုက္သည့္ အမိန္႕ေၾကျငာခ်က္မ်ားသည္ အစၥလာမ္ဥပေဒႏွင့္ ကိုက္ညီျခင္းမ႐ိွက ဗီတိုျဖင့္ ပယ္ခ်ျခင္း စသည့္ အခြင့္အာဏာမ်ား႐ိွသည္။
အီရန္ႏိုင္ငံ၏ သမၼတရာထူးေနရာကုိ တိုက္႐ိုက္မဲေပးသည့္စနစ္ျဖင့္ (၄)ႏွစ္လွ်င္(၁)ႀကိမ္ ေ႐ြးေကာက္ တင္ေျမွာက္ပါသည္။ သမၼတေနရာကို (၂)ခါသာ ၀င္ေရာက္ထမ္းေဆာင္ခြင့္႐ိွသည္။ သမၼတသည္ ႏိုင္ငံ၏ စီးပြားေရးႏွင့္လူမႈေရးဆိုင္ရာေပၚလစီမ်ားခ်မွတ္ခြင့္႐ိွေသာ္လည္း အေရးပါသည့္ကိစၥမ်ားကိုမူ Supreme Leader မွ ခ်မွတ္သည္။
အီရန္ႏိုင္ငံတြင္ ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရးတပ္မေတာ္အျပင္ ေတာ္လွန္ေရး ကာလက ေခါင္းေဆာင္ မ်ားကို အကာအကြယ္ေပးရန္ ရည္႐ြယ္ခ်က္ျဖင့္ ဖြဲ႕စည္းထားသည့္ Revolutionary Guard၊ ရဲတပ္ဖြဲ႕ႏွင့္ ျပည္သူ႕စစ္ အဖြဲ႕ျဖစ္ေသာ ဘာဆစ္ဂ်္(Basij) တို႕လည္း႐ိွပါသည္။ Revolutionary Guard သည္ အီရန္ Supreme Leader ၏ တိုက္႐ိုက္ထိမ္းခ်ဳပ္မႈ ေအာက္တြင္႐ိွၿပီး အစိုးရ၏ အစၥလာမ္ဘာသာေရးက်င့္စဥ္ (Islamic Codes) ႏွင့္ morality တို႕ကို လိုက္နာၾကရန္ အေရးယူ ေဆာင္႐ြက္ရသည္။ အဖြဲ႕၀င္အင္အား ၂၀၀,၀၀၀ ေက်ာ္႐ိွၿပီး တိုင္းျပည္၏ အဓိကအေရးပါသည့္ ေရနံစက္႐ံုမ်ားႏွင့္ ဒံုးက်ည္ပစ္စင္မ်ား႐ိွရာတို႕ကို ကာကြယ္ေပးရသည္။ ျပည္သူ႕စစ္အဖြဲ႕ Basij တြင္ ဆႏၵအေလ်ာက္၀င္ေရာက္သူ (volunteer) အင္အား သန္းေပါင္းမ်ားစြာ႐ိွၿပီး Revolutionary Guard ၏ ညႊန္ၾကားခ်က္အတိုင္း ေဆာင္႐ြက္သည္။
၂၀၀၉ အီရန္သမၼတေ႐ြးေကာက္ပြဲ
လက္႐ိွသမၼတ အာမက္ဒိနီဂ်က္အား ေ႐ြးေကာက္ေပးခဲ့သည့္ ၂၀၀၅ ေ႐ြးေကာက္ပြဲအၿပီး ၂၀၀၉ ဇြန္လ ၁၂ရက္ေန႕တြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ သမၼတေ႐ြးေကာက္ပြဲသည္္ မဲေပးသူဦးေရသည္ စံခ်ိန္တင္သည့္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ျဖစ္သည္။ ျပည္ထဲေရး၀န္ႀကီးဌာန၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ တိုင္းျပည္၏ ၄၆သန္းေသာ မဲေပးပိုင္ခြင့္႐ိွသူမ်ား၏ ၈၅%မွာ မဲေပးခဲ့ၾကသည့္ မ်ားျပားသည့္ မဲေပးသူအေရအတြက္ကို ၾကည့္ျခင္းျဖင့္ မဲေရတြက္မႈမွာ အနည္းဆံုး (၃)ရက္ခန္႕အထိ ၾကာႏိုင္သည္ဟု ကနဦးအစိုးရမွ ထုတ္ျပန္ေျပာဆိုထားေသာ္လည္း ေ႐ြးေကာက္ပြဲတာ၀န္ ႐ိွသူမ်ားမွ ၁၂ရက္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲအၿပီး (၂)နာရီခန္႕အၾကာ၌တြင္ပင္ အာမက္ဒိနီဂ်က္မွ အႏိုင္ရ႐ိွေၾကာင္း ေၾကျငာခဲ့ရာတြင္ က်န္အေ႐ြးခံသူ(၃)ဦးစလံုးမွ အစိုးရ၏ရလဒ္ကို ကန္႕ကြက္ၿပီး ပယ္ခ်ခဲ့ၾကသည္။ ၄င္းတို႕မွ တရား၀င္ကန္႕ကြက္စာကို Guardian Council ထံသို႕ တင္ျပခဲ့သည္။
ေ႐ြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကုိဆန္႕က်င္ၾကသည့္ ျပည္သူမ်ားမွ ဇြန္လ (၁၃)ရက္ေန႕မွ စတင္ၿပီး လမ္းေပၚ တက္ ဆႏၵျပ ခဲ့ၾကသည္။ သမၼတ အာမက္ဒီနီဂ်က္ကမူ ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ “လံုး၀လြတ္လပ္မႈ႐ိွၿပီး” ေ႐ြးေကာက္ပြဲရလဒ္သည္ အီရန္ အတြက္ ႀကီးမားသည့္ ေအာင္ျမင္မႈႀကီးတစ္ခုျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ၿပီး ဆႏၵျပမႈမ်ားကုိ ေဘာလံုးပြဲအၿပီး စိတ္အား ျပင္းျပၿပီး ထူပူမႊန္ေနျခင္းသာသာျဖစ္ေၾကာင္း ၊ “passions after a soccer match” အျဖစ္ ပယ္ခ်ခဲ့သည္။ Supreme Leader Khameni မွလည္း ေ႐ြးေကာက္ပြဲရလဒ္အား ဘုရားသခင္၏ အကဲျဖတ္ျခင္းျဖစ္သည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့ၿပီး ဆန္႕က်င္ဘက္၀င္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္သူ မိုဆဗီ (Mousavi) ၏ တိုင္ၾကားထားမႈအား စစ္ေဆးရန္ Guardian Council အား ညႊန္ၾကားထားေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။
ဆႏၵျပေနသည့္ အေျခအေနမ်ား
- ဇြန္လ ၁၃ရက္ ။ ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခုအတြင္း အဆိုးဆံုး လူထုအံုၾကြမႈႀကီးတစ္ခုအျဖစ္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ရလဒ္ကုိ ဆန္႕က်င္ၾကသည့္ ဆႏၵျပမႈသည္ စေနေန႕နံနက္မွ စတင္ခဲ့ၿပီး ဆႏၵျပသူမ်ားႏွင့္ ရဲတို႕ၾကား ရုန္းရင္း ဆန္ခတ္မႈမ်ားပါ ျဖစ္ေပၚလာခဲ့သည္။ ကနဦးပိုင္းတြင္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာျဖင့္ စတင္ခဲ့သည့္ဆႏၵျပမႈႀကီးသည္ တျဖည္းျဖည္းႏွင့္ ၾကမ္းၾကမ္းတမ္းတမ္း ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ဆႏၵျပသူမ်ားမွ “အာဏာ႐ွင္ စနစ္က်ဆံုးေရး” “ကၽြႏု္ပ္တို႕၏ မဲမ်ားကိုျပန္ေပး” စသည္ျဖင့္ ေၾကြးေၾကာ္ ခဲ့ၾကသည္။ မိုဆဗီမွ ၄င္းအား ေထာက္ခံအားေပးသူမ်ားကုိ ေအးေအးခ်မ္းခ်မ္း ဆႏၵျပၾကရန္ႏွင့္ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားကုိ ေ႐ွာင္႐ွားၾကရန္ ေျပာၾကားခဲ့သည္။ အတည္ မျပဳေပးႏိုင္သည့္ သတင္းမ်ားအရ ရဲမ်ားသည္ Islamic Iran Perticipation Front ၏ ႐ံုးခ်ဳပ္ကို ၀င္ေရာက္စီးနင္းၿပီး လူအမ်ားကို ဖမ္းဆီးခဲ့သည္ဟု သိ႐ိွရသည္။ ဆႏၵျပမႈမ်ားသည္ လန္ဒန္ႏွင့္ နယူးေယာက္ၿမိဳ႕အပါအ၀င္ အျခားကမၻာ့ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားတြင္လည္း ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။
- ဇြန္လ ၁၄ရက္ ။ တနဂၤေႏြေန႕တြင္ ဆန္႕က်င္ဆႏၵျပမႈမ်ားသည္ အေရအတြက္ႏွင့္ ၾကမ္းတမ္းမႈအရ တြင္ပါ ပိုမို၍ ျပင္းထန္လာခဲ့သည္။ AL Jazeera အသံလႊင့္ဌာန၏ ေျပာဆိုမႈအရ ယခုဆႏၵျပမႈႀကီးသည္ ၁၉၇၉ ေတာ္လွန္ေရးအၿပီး အႀကီးမားဆံုးျဖစ္သည္ဟု သိရသည္။ လမ္းေပၚတြင္ ကားမ်ား၊ အမိႈက္ပံုးမ်ားကို မီး႐ိႈ႕ၿပီး လမ္းပိတ္ျခင္းမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့သည့္အျပင္ ဆိုင္မ်ား၊ အစိုးရ႐ံုးမ်ား၊ ရဲစခန္းမ်ား၊ ရဲကားမ်ား၊ ဓါတ္ဆီဆိုင္မ်ားႏွင့္ ဘဏ္မ်ားကုိ တိုက္ခိုက္မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။ ဆႏၵျပမႈမ်ားမွ အဓိက႐ံုးမ်ားသုိ႕ ကူးေျပာင္းကာ တီဟီရန္ တကၠသိုလ္၊ အမီရ္ကာဗီးရားတကၠသိုလ္စသည့္ ေနရာမ်ားအပါအ၀င္ Ahwaz, Shiraz, Mashhad, Sari, Karaj စသည့္ ေနရာမ်ားတြင္လည္း က်ယ္ျပန္႕စြာျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ၁၄ ရက္ ညပိုင္းတြင္ ျပည္သူ႕စစ္အဖြဲ႕၀င္ မ်ားမွ တီဟီရန္ တကၠသိုလ္အေဆာင္မ်ားသုိ႕ ၀င္ေရာက္စီးနင္းတိုက္ခိုက္ခဲ့သည့္အတြက္ ေက်ာင္းသားမ်ားစြာ ေသဆံုးထိခိုက္ခဲ့ရသည္။ ဆႏၵျပမႈမ်ားသည္ New York, Paris, Berlin, London, Sydney, Kuala Lumpur, Dubai, Turkey, Rome, The Hague စသည့္ ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားတြင္လည္း ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။
- ဇြန္လ ၁၅ရက္ ။ မိုဆဗီမွ ေ႐ြးေကာက္ပြဲအၿပီး ပထမဦးဆံုးလူထုေ႐ွ႕ထြက္ၿပီး မိန္႕ခြန္းေျပာၾကား ခဲ့ရာတြင္ ေထာက္ခံသူ ၁၀၀,၀၀၀ ထက္မနည္း တီဟီရန္ Freedom Square ၌ စု႐ံုးခဲ့ၾကသည္။ အျခားအီရန္ၿမိဳ႕မ်ားတြင္လည္း ဆႏၵျပမႈအေသးမ်ား ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ကမၻာ့ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားတြင္လည္း ဆႏၵျပမႈ မ်ား ဆက္၍ ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။
- ဇြန္လ ၁၆ရက္ ။ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ ဆႏၵျပသူမ်ား တီဟီရန္ၿမိဳ႕လမ္းမမ်ားအေပၚ စု႐ံုးခဲ့ၾကသည္။ Guardian Council ကလည္း မဲမ်ား၏ အခ်ိဳ႕အစိတ္အပိုင္းကို ျပန္လည္ေရတြက္ မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေၾကျငာခဲ့ေသာ္လည္း ေ႐ြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကုိ ပယ္ဖ်က္ၿပီး ေ႐ြးေကာက္ပြဲ တဖန္ျပဳလုပ္ရန္ ေတာင္းဆိုမႈကို ပယ္ခ်ခဲ့သည္။ ၄င္းကို အဓိက ဆန္႕က်င္ဖက္ ျဖစ္သူ မီရာဟိုစိန္မူဆာဗီမွ ပယ္ခ်ခဲ့ၿပီး ေ႐ြးေကာက္ပြဲတဖန္ျပဳလုပ္ရန္ ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။
- ဇြန္လ ၁၇ရက္ ။ အီရန္အမ်ိဳးသားလက္ေ႐ြးစင္ေဘာလံုးအဖြဲ႕ ေတာင္ကိုရီးယားေဘာလံုးအသင္းႏွင့္ ကမၻာ့ဖလားေျခစစ္ပြဲ ကစားခဲ့ရာတြင္ အီရန္အသင္းသားအခ်ိဳ႕သည္ မိုဆဗီအား ေထာက္ခံသည့္အေနျဖင့္ အစိမ္းေရာင္လက္ပတ္မ်ား ၀တ္ဆင္ခဲ့ၾက သည္။ တီဟီရန္ 7 Tir Square တြင္ လူဦးေရ 70,000 မွ 800,000 ၾကား႐ိွ ဆႏၵျပသူမ်ား စု႐ံုးဆႏၵျပခဲ့ၾကသည္။
- ဇြန္လ ၁၈ရက္ ။ မိုဆဗီမွ ယမန္ေန႕ဆႏၵျပပြဲမ်ား၌ ေသဆံုးခဲ့ၾကသူမ်ားကုိ အထိမ္းအမွတ္အျဖစ္ ဖေယာင္းတိုင္မ်ား ကိုင္ေဆာင္၍ ဆႏၵျပၾကရန္ တိုက္တြန္းခဲ့မႈေၾကာင့္ တီဟီရန္ၿမိဳ႕လယ္တြင္ လူဦးေရ 100,000 ထက္မနည္း ခ်ီတက္ဆႏၵျပခဲ့ၾကသည္။ သမၼတ အာမက္ဒီနီဂ်က္အား ေထာက္ခံသည့္ တန္ျပန္ ဆႏၵျပသည့္ သေဘာထားတင္းမာသည့္ ေက်ာင္းသားဆႏၵျပမႈလည္း ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္။ Guardian Council မွ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ယွဥ္ၿပိဳင္ခဲ့သည့္ အဓိကၿပိဳင္ဖက္(၃)ဦးကို ဖိတ္ေခၚၿပီး ၄င္းတို႕၏ မေက်နပ္ခ်က္မ်ားကုိ ေဆြးေႏြးခဲ့သည္။
- ဇြန္လ ၁၉ရက္ ။ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္ Ali Khameni မွ ပံုမွန္႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္မႈတစ္ခုတြင္ ေျပာၾကားရာ၌ “ဇီယြန္၀ါဒီေတြရဲ႕ သတင္းထုတ္လႊင့္မႈေတြ၊ မေကာင္းဆိုး၀ါးေတြရဲ႕ မီဒီယာ” မ်ားသည္ အီရန္ ႏိုင္ငံေတာ္ႀကီးအား ၿပိဳကြဲရန္ လုပ္ေဆာင္ေနေၾကာင္းႏွင့္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲရလဒ္အေပၚ သံသယ၀င္သြားေအာင္ လုပ္ေဆာင္ေနေၾကာင္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားသြားခဲ့သည္။ မိုဆဗီ၏႐ံုးအား အရပ္၀တ္ရဲမ်ား ၀င္ေရာက္ ဖ်က္ဆီးကာ ၀န္ထမ္းမ်ားကို ဖမ္းဆီးသြားၾကေၾကာင္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခဲ့သည္။
- ဇြန္လ ၂၀ရက္ ။ အီရန္အစိုးရပိုင္ သတင္းစာႏွင့္ ႐ုပ္သံမွဆႏၵျပမႈမ်ားအတြင္း ႐ုန္းရင္းဆန္ခတ္ျဖစ္မႈမ်ား ေၾကာင့္ အနည္းဆံုး လူ(၁၀)ဦး ေသဆံုးၿပီး လူ(၁၀၀)ေက်ာ္ ဒဏ္ရာရ႐ိွသြားေၾကာင္း ေၾကျငာခဲ့သည္။ Supreme Leader ႏွင့္ လံုၿခံဳေရးေကာင္စီတို႕မွ သတိေပးတားျမစ္ခ်က္ကို ဆန္႕က်င္ၿပီး ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ လမ္းေပၚတက္ ဆႏၵျပခဲ့သည့္အတြက္ လူေပါင္း (၅၀၀)နီးပါးအား ဖမ္းဆီးခဲ့သည္။ စေနေန႕ညတြင္ ဗုံးကိုင္ေဆာင္လာသူ အၾကမ္းဖက္သမားတစ္ဦးအား ယခင္ Supreme Leader ၏ ခႏၶာကိုယ္အား ျမွဳပ္ႏွံထား သည့္ ၀တ္ေက်ာင္းအ၀င္၀တြင္ လံုၿခံဳေရးမ်ားက ပစ္ခတ္ခဲ့ၾကသည္။
မိုဆဗီမွ ေ႐ြးေကာက္ပြဲရက္ကို ပယ္ဖ်က္ၿပီး ေ႐ြးေကာက္ပြဲအသစ္ျပန္လည္ျပဳလုပ္ ေပးရန္ႏွင့္ ၄င္းမွ မိမိ၏အသက္ကို အာဇာနည္အျဖစ္ စြန္႕လႊတ္သြားရန္ ျပင္ဆင္ထားၿပီးျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ၿပီး လူထုဆႏၵ ျပပြဲႀကီး ဆက္လက္ျပဳလုပ္သြားရန္ ေတာင္းဆိုခဲ့သည္။ ဆႏၵျပမႈမ်ား New York အပါအ၀င္ ကမၻာ့ၿမိဳ႕ႀကီးအခ်ိဳ႕တြင္ ဆက္လက္ျဖစ္ေပၚခဲ့သည္။
- ဇြန္လ ၂၁ရက္ ။ အီရန္ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးမွ ၿဗိတိန္၊ျပင္သစ္ႏွင့္ ဂ်ာမနီႏိုင္ငံမ်ားအား ေ႐ြးေကာက္ပြဲ အေပၚ ေ၀ဖန္ခဲ့ျခင္းအတြက္ ျပင္းထန္စြာ႐ႈတ္ခ်ခဲ့သည္။ ၄င္းမွ ၿဗိတိန္ႏိုင္ငံအား ေ႐ြးေကာက္ပြဲအား ေႏွာက္ယွက္ဖ်က္ဆီးရန္ သူလွ်ိဳမ်ား ႀကိဳတင္ေစလႊတ္ထားေၾကာင္း စြပ္စြဲခဲ့သည္။ ၿဗိတိန္အစိုးရက အဆိုပါ စြပ္စြဲမႈကို ျငင္းဆန္ထားသည္။ အီရန္အစိုးရပိုင္ အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ ထုတ္လႊင့္သည့္ Press TV မွ ေျပာၾကားရာတြင္ Governing Council မွ ေ႐ြးေကာက္ပြဲအတြင္း မသမာမႈအခ်ိဳ႕ကုိ ေတြ႕႐ိွရေၾကာင္း ၀န္ခံခဲ့ သည္ဟု ထုတ္လႊင့္သြားခဲ့သည္။
- ဇြန္လ ၂၂ရက္ ။ Guardian Council မွ လက္႐ိွသမၼတ Ahmadinejad ေ႐ြးေကာက္ပြဲတြင္ အႏိုင္ရ႐ိွ ေၾကာင္းႏွင့္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲရလဒ္မ်ား မသမာမႈမ်ား႐ိွသည္ဆိုျခင္းကို ပယ္ခ်ခဲ့သည္။ ၄င္းတို႕မွ ဆက္ၿပီး ၿမိဳ႕၅၀ခန္႕တြင္ မဲေရတြက္မႈ မသမာမႈမ်ား ေတြ႕႐ိွခဲ့ရေသာ္လည္း စစ္ေဆးရန္လိုအပ္သည့္အေျခအေနတြင္ မ႐ိွေၾကာင္း ေျပာဆိုခဲ့သည္။
အစိုးရ၏ တုန္႕ျပန္မႈမ်ား
ဇြန္လ ၁၃ ရက္ ႏွင့္ ၁၄ ရက္မ်ားက တီဟီရန္ၿမိဳ႕အတြင္း အစိုးရမွ ၀င္ေရာက္ႏွိမ္နင္းရာတြင္ လူ(၁၇၀) ေက်ာ္ ဖမ္းဆီးခံခဲ့ရသည္ဟု ရဲတာ၀န္႐ိွသူမ်ား ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ၄င္းတို႕အထဲတြင္ MIRD ကုိ တည္ေထာင္ခဲ့သူ Behzad Nabavi, IIPF ေခါင္းေဆာင္ Mohsen Mirdamadi ႏွင့္ သမၼတေဟာင္း Mohammad Khatami ၏ ညီတို႕လည္း ပါ၀င္ခဲ့သည္။ ေထာက္လွမ္းေရး၀န္ႀကီးမွ ဖမ္းဆီးမႈအခ်ိဳ႕အား ျပည္ပမွ ေသာင္းက်န္းသူမ်ားႏွင့္ ဆက္ႏြယ္သူမ်ားျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ ေဖာက္ခြဲေရးပစၥည္းမ်ားပါ၀င္သည့္ ကုန္ပစၥည္း (၂၀)ေက်ာ္ ဖမ္းဆီးရ႐ိွေၾကာင္းႏွင့္ ျပည္ပမွ “တန္ျပန္ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕မ်ား”သည္ ေ႐ြးေကာက္ခံ အဖြဲ႕မ်ားအတြင္း စည္း၀င္တိုးေဖာက္ေနေၾကာင္းကို ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ေက်ာင္းသား (၁၀၀)ေက်ာ္ ကိုလည္း Shiraz တကၠသိုလ္အား ဇြန္၁၆ရက္ေန႕၀င္စီးနင္းရာတြင္ ဖမ္းဆီးခဲ့သည္။ နယ္ျခားမဲ့ သတင္းေထာက္မ်ားအဖြဲ႕၏ အဆိုအရ ၁၆ရက္ေန႕အထိ သတင္းေထာက္(၁၁)ဦး ဖမ္းဆီးခံထားရေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။ ေ႐ြးေကာက္ပြဲစသည့္အခ်ိန္မွ လူ(၅၀၀)ခန္႕အား ဖမ္းဆီးထားသည္ဟု သိ႐ိွရသည္။
သတင္းဌာနမ်ားႏွင့္ အင္တာနက္တို႕၏ အေရးပါမႈ
အီရန္အစိုးရသည္ တီဟီရန္မွ သတင္းမ်ား ျပင္ပသို႕ထြက္မသြားေစရန္ နည္းမ်ိဳးစံုျဖင့္ ေဆာင္႐ြက္ လ်က္႐ိွသည္။ ဇြန္လ ၁၄ရက္ေန႕တြင္ Al Arabiya ႐ံုးအား ပိတ္ခဲ့သည္။ တီဟီရန္႐ိွ NBC ႐ံုးမ်ားအားလည္း ၀င္ေရာက္စီးနင္းျခင္းခံရၿပီး ပစၥည္းမ်ား သိမ္းဆည္းခံခဲ့ရသည္။ BBC အသံလႊင့္ဌာန၏ ဒါ႐ိုက္တာမွလည္း ၄င္းတို႕၏ ပါ႐ွန္းေဒသသို႕ ႐ုပ္သံထုတ္လႊင့္မႈမ်ားကို ၿဂိဳဟ္တုမ်ားထံသို႕ အီလက္ထေရာနစ္စနစ္ျဖင့္ ေႏွာက္ယွက္မႈမ်ား (electric jamming) မ်ားေၾကာင့္ အီရန္၊ အေ႐ွ႕အလယ္ပိုင္း႐ိွ BBC နားေထာင္သူမ်ား အေႏွာက္အယွက္႐ိွခဲ့ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့သည္။
ဇြန္လ ၁၆ ရက္ေန႕တြင္ ယဥ္ေက်းမႈ၀န္ႀကီးဌာနမွ ညႊန္ၾကားခ်က္ထုတ္ျပန္ၿပီး ႏိုင္ငံျခားသတင္း ေထာက္မ်ားအား မိမိတို႕၏ ႐ံုးခန္းမ်ားမွ အျပင္မထြက္ရန္ တားျမစ္ခဲ့ကာ ဇြန္လ ၂၀ရက္ေန႕တြင္ ထပ္မံၿပီး အီရန္အစိုးရ၏ ခြင့္ျပဳခ်က္မရ႐ိွဘဲ ဆႏၵျပမႈသတင္းမ်ား မထုတ္လႊင့္ရန္ တားျမစ္ခဲ့သည္။
ေ႐ြးေကာက္ပြဲအၿပီး စေနေန႕မွစၿပီး မီရာဟိုစိန္မိုဆာဗီ၏ ဘက္ေတာ္သားမ်ားမွ သမၼတ Ahmadinejad ၏ အင္တာနက္စာမ်က္ႏွာမ်ားသို႕ ၀င္ေရာက္ၾကည့္ႏိုင္မႈ မရေစရန္ “DDoS C Denial of Service) attack” ျဖင့္ ေႏွာက္ယွက္ခဲ့သည့္ ၄င္းေနာက္အစိုးရမွ အင္တာနက္ဆက္သြယ္မႈမ်ားကို ျဖတ္ေတာက္ခဲ့သည္။ ဇြန္လ ၁၃ရက္ေန႕ ေ႐ြးေကာက္ပြဲရလဒ္မ်ား ေၾကျငာေနခ်ိန္တြင္ အစိုးရမွ အင္တာနက္ဆက္သြယ္မႈမ်ားကို ၄၅မိနစ္ၾကာ ျဖတ္ေတာက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ bandwidth ေႏွးေႏွးျဖင့္ ျပန္လည္ဖြင့္ေပးခဲ့သည္။ ၄င္းေနာက္ facebook, Twitter ႏွင့္ အျခားေသာ သတင္းဌာနမ်ား၏ အင္တာနက္စာမ်က္ႏွာမ်ား (CNN, BBC, Guardian) စသည္တို႕ကိုလည္း ပိတ္ဆို႕ထားခဲ့သည္။
ဆႏၵျပသူမ်ားကလည္း တယ္လီဖုန္းမ်ား၊ e-mail အျပင္ ပါးစပ္ျဖင့္လည္း လူစုစည္းရန္ ေဆာင္႐ြက္ခဲ့ သည္။ ဆႏၵျပသူမ်ားကို ေထာက္ခံသူမ်ားမွ Ahmadinejad ႏွင့္ Khameni တို႕၏ အင္တာနက္စာမ်က္ႏွာမ်ား ကုိ မၾကာခဏ တိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီးခဲ့သည္။
အီရန္တြင္ ဆႏၵျပသူမ်ားအေပၚ ဖိႏွိပ္ ႏွိမ္နင္းေနမႈမ်ားကုိ မ်ားစြာစိတ္မေအးျဖစ္ရေၾကာင္းႏွင့္ အၾကမ္းဖက္ႏွိမ္နင္းမႈမ်ားကို ရပ္ဆိုင္းရန္ EU, ၿဗိတိန္၊ ျပင္သစ္၊ ဂ်ာမနီ၊ ပိုလန္၊ ၾသစေၾတးလ်၊ ကေနဒါ၊ ဂ်ပန္၊ New Zealand၊ ေနာ္ေ၀း စသည့္ ႏိုင္ငံမ်ားမွ အသီးသီးေျပာၾကားခ်က္မ်ား ထုတ္ျပန္ခဲ့ၾကသည္။ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံမွမူ ဆႏၵျပေနသူမ်ားအား အီရန္အစိုးရမွ အေမရိကန္၏ သူလွ်ိဳမ်ားဟု သတ္မွတ္ၿပီး၊ အစိုးရမွ ပုိမို၍ ႏွိမ္နင္းလာႏိုင္သည့္ အေျခအေနႏွင့္ လက္႐ိွ သမၼတ Ahmadinejad အား ပိုမို၍ အားေကာင္းသြားေစႏိုင္သည့္ အတြက္ တရား၀င္ေ၀ဖန္မႈျပဳလုပ္ျခင္းမွ ေ႐ွာင္႐ွားလ်က္႐ိွသည္။
၁၉၉၉ ႏွင့္ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္မ်ားတြင္လည္း အီရန္ႏိုင္ငံတြင္ ျပည္သူမ်ားမွ လမ္းေပၚသို႕ထြက္၍ ဆႏၵ ထုတ္ေဖာ္ကန္႕ကြက္မႈမ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ့ရာတြင္ ရက္အနည္းငယ္အတြင္း Revolutionary Guard မွ ၀င္ေရာက္ ႏွိမ္နင္းခဲ့သည့္ပံုစံမ်ား႐ိွခဲ့ရာ ၂၂ရက္ေန႕တြင္ Khameni မွ အီရန္ေ႐ြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကုိ ထပ္မံအတည္ျပဳခဲ့ၿပီး ဆႏၵျပမႈမ်ား ဆက္လက္ျဖစ္ေပၚေနပါက ဆန္႕က်င္ေနသည့္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ ျဖစ္ေပၚလာမည့္ ေသြးထြက္သံယိုမႈမ်ားအတြက္ တာ၀န္ယူရမည္ဟု ေျပာၾကားခဲ့သျဖင့္ ဆႏၵျပမႈမ်ားအေနျဖင့္ မည္သို႕ ျဖစ္ေပၚ လာမည္ကို ကမၻာမွ ေစာင့္ၾကည့္လ်က္႐ိွပါသည္။
လင္းဦး ( စိတ္ပညာ )